De Code Sociale Ondernemingen voor organisaties & overheden
De Code Sociale Ondernemingen biedt organisaties en overheden een betrouwbaar kader om sociaal ondernemen te herkennen, te stimuleren en toe te passen in beleid, inkoop en samenwerking. Het helpt beleidsmakers, inkopers en uitvoerders om maatschappelijke impact zichtbaar en toetsbaar te maken.
De Code in de praktijk: al breed toegepast
Steeds meer organisaties en overheden kiezen voor samenwerking met sociale ondernemingen die onafhankelijk zijn beoordeeld.
In de praktijk wordt de Code inmiddels gebruikt door:
- 100 gemeenten, verspreid over:
- 6 provincies
- meerdere regio’s: arbeidsmarktregio Food Valley, Midden-Gelderland, Zwolle, Twente, Rijk van Nijmegen, Veluwe Stedendriehoek, Achterhoek, Regio Zuid-Kennemerland en IJmond, Regio Haaglanden en Rijnmond
- 1 waterschap
- woningcorporaties
- Universiteit van Twente
- grote organisaties, zoals NS, ProRail en Rijkswaterstaat
Waarom de Code relevant is voor organisaties
Organisaties die samenwerken met sociale ondernemingen willen weten waar zij aan toe zijn. De Code Sociale Ondernemingen biedt daarvoor een duidelijk en onafhankelijk kader.
Door gebruik te maken van de Code kunnen organisaties:
- sociaal verantwoord inkopen op basis van een onafhankelijk toetsingskader;
- samenwerken met ondernemingen die impact first als uitgangspunt hanteren;
- maatschappelijke impact beter onderbouwen richting opdrachtgevers, partners en financiers.
Het Register Sociale Ondernemingen ondersteunt dit door inzicht te geven in welke ondernemingen zijn getoetst aan de 5 principes van de Code. Zo wordt sociaal ondernemen herkenbaar, vergelijkbaar en toepasbaar in de dagelijkse praktijk.
Benieuwd naar de juridische mogelijkheden? Lees hier het factsheet van advocatenkantoor CMS Derks Star Busmann over toepassing van de Code in Europese aanbestedingen.
Praktijkvoorbeelden
Voorbeelden van organisaties die de Code gebruiken bij sociaal inkoopbeleid:
- De NS stimuleert leveranciers om opdrachten deels te besteden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en om in te kopen bij sociale ondernemingen.
- Rijkswaterstaat werkt via groeituinen samen met opdrachtnemers om mensen naar duurzaam werk te begeleiden.
- ProRail past Social Return toe bij de inkoop van werken en diensten.
Bekijk de praatplaat van de NS en lees meer over de groeituinen van Rijkswaterstaat.
Waarom toepassing van de Code ertoe doet voor overheden
Voor overheden heeft toepassing van de Code een concreet effect in beleid en uitvoering, met name binnen Social Return on Investment (SROI).
De Code wordt door veel overheden gebruikt als erkenningsinstrument. In plaats van zelf te beoordelen of een onderneming sociaal onderneemt, maken zij gebruik van het Register Sociale Ondernemingen.
Bij opdrachten met een SROI-verplichting betekent dit dat aankopen bij deelnemers aan de Code vaak voor 100 procent kunnen worden meegeteld. Zo wordt sociaal ondernemen praktisch uitvoerbaar binnen aanbestedingen en projecten, en wordt maatschappelijke waarde structureel onderdeel van beleid en uitvoering.
Overheden die de Code toepassen in gemeentelijk social return beleid
|
Provincie/Regio |
Gemeente/ |
Hoe toegepast |
|---|---|---|
|
Noord-Holland |
Bloemendaal |
Artikel 7 Beleidsregels SROI: opdrachtnemer die is opgenomen in het Register Sociale Ondernemingen voldoet volledig aan de SROI-eis (Beleidsregels Bloemendaal) |
|
Velsen |
Artikel 7 Beleidsregels SROI: deelnemer aan de Code Sociale Ondernemingen voldoet volledig aan de SROI-eis (Officiële bekendmaking Velsen) | |
|
Haarlem (regio Zuid-Kennemerland & IJmond) |
In de beleidsregels Social Return Haarlem 2021: Register Sociale Ondernemingen = volledige invulling van SROI (Beleidsregels Haarlem 2021 (pdf)) | |
|
Zuid-Holland |
Den Haag |
Regeling Sociaal Ondernemers & Social Return: erkenning sociaal ondernemer o.a. via de Code Sociale Ondernemingen (naast PSO 30+ of accountantsadvies)(Regeling Den Haag (pdf)) |
|
Regio Haaglanden / Rijnmond / Zuid-Holland Centraal (27 gemeenten)* |
Gezamenlijk beleid: erkenning sociaal ondernemer kan via de Code Sociale Ondernemingen (WSP ZHC – toelichting sociaal inkopen (pdf)) | |
|
Utrecht |
Amersfoort |
Handleiding Social Return: sociale onderneming moet deelnemer zijn aan de Code (of lid Social Enterprise NL) om 100 % inbreng te mogen tellen (Handleiding Amersfoort (pdf)) |
|
Gelderland/ Overijssel |
Impact Oost |
In Overijssel en Gelderland is er een eenduidig SROI-beleid, alle gemeenten en andere semi-publieke organisaties hebben het SROI-convenant ondertekend. Hiermee geven ze aan dat ze door impactvol in te kopen maatschappelijk en sociaal rendement willen maken. Op Impact Oost – De aanjager voor impact ondernemen in Oost-Nederland is alle informatie over SROI en impact ondernemen in Oost- Nederland te vinden. Hier vind je ook een overzicht van alle impact ondernemers waar sociaal ingekocht kan worden. Dit zijn bedrijven die opgenomen zijn in het register van de Code Sociale ondernemingen, een Social Enterprise lidmaatschap hebben, een PSO-certificering hebben of zijn aangesloten bij Cedris. |
|
Veenendaal |
SROI-beleid: sociale ondernemingen moeten deelnemen aan de Code of lid zijn van Social Enterprise NL; facturen van Code-deelnemers tellen 100 % mee (Beleid Veenendaal (pdf)) |
* Regio Rijnmond: Voorwaarden-voor-erkend-sociaal-ondernemerschap_maart2025.pdf Gemeenten die hieronder vallen: Delft, Den Haag, Westland Midden Delfland, Rijswijk (Haaglanden), Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg Voorschoten, Wassenaar, Zoetermeer (Zuid-Holland Centraal) Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Goeree-Overflakkee, Hellevoetsluis, Hoeksche Waard, Krimpen aan den IJssel, Maassluis, Nissewaard, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Westvoorne en Zuidplas (Rotterdam-Rijnmond).
** Gelderland & Overijssel hanteren het Uniform Bouwblokkenmodel Oost-Nederland (versie 2023), zoals vastgelegd in het Convenant Uniformering Social Return Oost-Nederland. Op de pagina “Bouwblokken – Impact Oost” en in de geactualiseerde versie “Convenant-Uniformering-Social-Return-jan-2025.pdf” zijn alle deelnemende partijen opgenomen — waaronder de provincies, gemeenten en arbeidsmarktregio’s, zoals Arbeidsmarktregio Zwolle en Arbeidsmarktregio Food Valley.
Beleidsontwikkeling en landelijke context
In beleidsdocumenten en landelijke initiatieven rondom sociaal ondernemerschap wordt de Code steeds vaker genoemd:
- De G40 schreef een duidelijke toelichting over de Code als hulpmiddel bij lokaal beleid.
- Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat benadrukte in een kamerbrief het belang van sociale ondernemingen en onderzoekt de verankering van de Code in wetgeving, onder meer via de ontwikkeling van de BVm.
Leergang voor gemeenten
De ROZ-groep, Voor Goed Agency en Stichting Stadsgarage werken samen met de Code aan de professionalisering van sociaal ondernemerschap in hun regio. Zij bieden leergangen aan voor sociaal ondernemers die willen werken volgens de principes van de Code.
Wil je sociaal ondernemerschap in jouw regio ook versterken? Neem dan contact met ons op!
